Mijn visie op speciaal onderwijs

De afgelopen tijd is een steeds scherpere realisatie in mij ontstaan betreft het effect dat speciaal onderwijs op mij heeft gehad als kind. Voor mij zaten daar voortdurend deze boodschappen in:

  • je bent niet genoeg
  • je voldoet niet
  • er is iets heel erg mis met jou
Zwarte schapen

Voor mijn gevoel creëer je zwarte schapen wanneer je een kind met leerlingenvervoer naar een speciale school buiten de eigen buurt brengt. Want de buurtkinderen zien dat dat kind anders is dan zij en concluderen daar uit dat dat kind er niet bij hoort. In mijn beleving bestaat dat gevaar er ook al wanneer je kinderen in het regulier onderwijs scheidt van de andere kinderen door ze in een speciale klas te zetten. Het maakt dan niet uit of dat een zorgklas of een plusklas is: de andere kinderen in de school weten dat de kinderen uit dat speciale klasje er niet bij horen.

Integreren door middel van differentiëren

Het is mijn overtuiging dat het mogelijk is om kinderen met speciale onderwijsbehoeftes daar in te voorzien zonder ze te scheiden van de kinderen die zulke onderwijsbehoeftes niet hebben. Zolang een school over voldoende personeel beschikt, lukt dat prima. Dan kunnen de klassen namelijk relatief klein worden gehouden en dan is er per klas meer dan één onderwijsprofessional aan het werk met de kinderen. Dat sommige kinderen zo nu en dan apart gaan zitten met bijvoorbeeld een onderwijsassistent, intern begeleider of onderwijsspecialist lijkt mij geen probleem. Want die kinderen maken dan nog steeds onderdeel uit van de klas en horen er dus bij.

Voorbereid op het volwassen leven

In het volwassen leven leeft iedereen met elkaar. Zowel de mensen die aan de maatschappelijke normen voldoen, als de mensen die een beetje anders zijn. Om te zorgen dat kinderen die een beetje anders zijn, uitgroeien tot volwassenen die weten hoe ze zich moeten verhouden tegenover de rest van de gemeenschap, kun je ze het beste van jongs af aan binnen die gemeenschap plaatsen. Want hoe moeten ze daar anders mee om leren gaan? Binnen het speciaal onderwijs wordt daar wel aandacht aan besteed, door kinderen mee te nemen de maatschappij in. Dat is in mijn optiek niet voldoende.

Soms gaat het niet

Uiteraard begrijp ik dat sommige kinderen niet kunnen functioneren binnen regulier onderwijs. Dat het voor henzelf of voor hun omgeving teveel problemen oplevert. Hierbij denk ik wel aan extreme situaties, waarbij de veiligheid van de kinderen in het geding komt. Een kind dat andere kinderen fysiek gewelddadig toetreedt, kun je niet verantwoord tussen die andere kinderen zetten. Wel zeg ik ook in dat geval dat het streven moet zijn om ook die kinderen zo ver te krijgen dat ze wel veilig met, om het maar even zo te noemen, gewone kinderen kunnen zijn. Ik accepteer dat dat doel in sommige gevallen niet haalbaar is.

Conclusie

Heb je een kind met speciale onderwijsbehoeftes in je gezin of in je klas? Denk dan alsjeblieft goed na over wat het betekent voor het kind nu en in de toekomst wanneer je kiest voor speciaal onderwijs. Het kan precies zijn wat je kind nodig heeft, maar naar mijn mening is dat meestal juist niet zo.

Gepubliceerd op 20 augustus 2020